Terug naar publicaties

Jaarverslag 2008

Espero vzw

Op de valreep van 2008 vierden we ‘1001 nachten Espero’. Bijna drie jaar werking zat erop. Meer dan 50 gezinnen deden al een beroep op ons. Cijfers die tonen dat Espero stilaan de prille kinderschoenen ontgroeit.

Toch blijft Espero volop in beweging. Nieuwe gasten, nieuwe gezinnen stellen ons voor nieuwe uitdagingen. Nieuwe medewerkers brengen nieuwe ideeën mee. In zo'n levendige werking is het maken van een jaarverslag dan ook veel meer dan een verplicht nummer. Het is een dankbaar moment om in alle drukte en dynamiek even stil te staan bij wat er gerealiseerd kon worden.

U vindt in dit jaarverslag natuurlijk cijfers, over onze aanmeldingen, onze gasten, onze werking. Maar we vertellen u vooral graag iets over enkele belangrijke processen uit het voorbije jaar. En natuurlijk blikken we ook vooruit, met nieuws over onze nieuwbouw, en enkele boeiende projecten in het vooruitzicht. Alvast bedankt voor uw interesse in onze werking. We luisteren graag naar uw vragen, opmerkingen en bedenkingen.

We willen graag ook diegene bedanken die Espero mee mogelijk maken. We denken daarbij aan het Vlaams Agentschap voor personen met een Handicap, dat onze basiswerking financiert. Bijzondere dank ook aan Vlaamse gemeenschapscommissie, die de aankoop van een bouwgrond mogelijk maakte door een investeringssubsidie. Verder konden we in 2008 rekenen op de steun van van Kindergeluk vzw, Midzomer Wambeek, Wild in Het Park, 51 Halle, Ernst & Young en particuliere schenkers. Het doet steeds opnieuw deugd te merken dat al deze organisaties mee achter Espero staan !

Mattias Bouckaert

Directeur OBC espero

1. Espero in cijfers

Onze aanmeldingen

We kregen in 2008 in totaal 54 aanmeldingen. De belangrijkste trends blijven stabiel: meer jongens dan meisjes, opvallend veel doorverwijzingen via jeugdrechtbank, ... . Het valt op dat we op slechts 8 aanmeldingen konden ingaan (15 %). In 2007 lag dat cijfer nog iets hoger. De andere nieuwe opnames tijdens 2008 zijn aanmeldingen die dateren van 2007.

Onze gasten & gezinnen

In 2008 werden 36 gezinnen gedurende korte of langere tijd door Espero begeleid. We realiseerden een uitzonderlijk hoge bezetting van 99,15 %. 65 % van onze jongeren werd al ooit eerder elders opgenomen. Gemiddeld waren er meer dan 2 eerdere hulpverleningspogingen, ambulant of residentieel, voor het tot een opname in Espero kwam. De helft van onze dossiers zijn jeugdrechtbankdossiers.Bij 18 gezinnen werd het traject in 2008 afgerond, gemiddeld na 15 maanden. Heel wat jongeren keerden na hun verblijf naar huis terug: 14 van de 18, of 78 %. Vaak wordt dan wel een vorm van ambulante of semi-residentiële hulp ingeschakeld (thuisbegeleiding, dagcentrum). Vier andere jongeren werden doorverwezen naar een begeleidingstehuis, een MPI of een gemeenschapsinstelling. Belangrijk om hierbij op te merken dat ‘naar huis’ niet zomaar synoniem is voor sukses. Soms zijn we heel tevreden dat we een doorverwijzing naar langdurige residentiële hulp, en het hele aanvaardingsproces daarrond bij jongere en ouders, konden realiseren.

Bij 3 van deze 18 trajecten kwam het eenzijdig tot een einde. Eén keer gebeurde dit omdat beide gescheiden ouders niet akkoord raakten over het verder zetten van opname. Twee keer beëindigde Espero zelf het verblijf, omdat onze samenwerkingsvoorwaarden niet gerespecteerd werden, ondanks herhaalde inspanningen en signalen (vb. inzet externe time-outs). Er volgde dan een opname in een gemeenschapsinstelling. Lang niet elk behandeltraject loopt van een leien dakje. In 2008 werd er 8 x een externe time-out ingezet, een korte bezinningsperiode waarbij een gast enkele dagen verblijft in een boerderijproject of in een afdeling psychiatrie. Deze afkoeling geeft gast, ouders en het team van Espero tijd om na te denken over hoe samenwerking vlotter kan lopen. Op die manier proberen we breuken te voorkomen, wanneer samenwerking onder druk staat door ernstige agressie, door chronisch weglopen, door ernstig suicide-gevaar.

Onze medewerkers

24u op 24u, zeven dagen op zeven kwalitatieve zorg leveren vraagt de inzet van velen. Eind 2008 kon Espero rekenen op 19,1 vaste medewerkers. Vergeleken met 2007 is dat een groei van 1,3 VTE. Espero verkreeg in 2008 sociale maribel-middelen (0,5 VTE). Verder kon Espero de gevolgen van de personeelsstop wat afzwakken. Net als andere voorzieningen in gehandicaptenzorg, is Espero slachtoffer van de personeelsstop, ingevoerd in 1983 als besparingsoperatie. Deze maatregel maakt dat Espero slechts 88 % krijgt van het personeelskader waar we recht op hebben. In 2008 konden we bekomen dat dit naar 92 % werd opgetrokken, goed voor extra 0,80 VTE. De extra personeelsomkadering werd ingezet in de logistiek (+ 0,30 VTE), en in begeleidend kader (+ 0,5 VTE).

Het overzicht toont aan dat er heel wat beweging was op personeelsvlak in 2008. Zes medewerkers kozen voor een nieuwe uitdaging.

In 2009 schakelt Espero over op een nieuwe organisatiestructuur, met één teambegeleidster voor beide werkingen, en één psychologe voor beide werkingen (in plaats van huidige dubbel-functies).

2. Espero in actie

Op 8 juli 2008 organiseerde Espero een denkdag voor alle medewerkers. We stonden stil bij de pedagogische cirkel, een model dat samenbrengt hoe we naar onze missie kijken, onze visie, en hoe we dit alles concreet proberen te maken in onze werking. Uit deze denkoefening haalden we negen belangrijke peilers voor onze werking, die we in 2008, 2009 en 2010 centraal zullen stellen. We overlopen graag onze werkjaar aan de hand van deze peilers.

2.1 Toegankelijkheid voor gezinnen uit andere culturen vergroten

Meest zichtbare activiteit rond diversiteit was het afwerken van ons project rond ADHD en allochtone gezinnen. Met de steun van de koning Boudewijnstichting kon Espero een educatief pakket “D.R.U.K of A.D.H.D” uitwerken. Het pakket werd voorgesteld op het congres kinder en jeugdpsychiatrie (feb 2008) en op de studiedag ‘gedeelde zorg rond adhd’ (mei 2008). Verder verscheen er een artikel rond het thema in het tijdschrift “Zit Stil”. In 2009 zal dit pakket bij ACCO uitgegeven worden. Via dit project leerden we heel wat zelf-organisaties in Brussel kennen.

Daarnaast nam Espero onder impuls van het diversiteitsteam, een interne werkgroep, volgende initiatieven in 2008:

• vertaling onthaalbrochure in Arabisch en Turks

• versterken van aanbod Halal-voeding

• vormingsdag rond islam en allochtone vaders

• samenwerking met sociaal tolken: er werden kaderovereenkomsten afgesloten met Pasta en de Foyer. Bij twee gezinnen werd er één of meerdere keren met tolken of intercultureel bemiddelaars gewerkt.

Datzelfde diversiteitsteam verzorgde op een vormingsdag voor de Vlaamse OBC, 4 december, een fel gesmaakte workshop rond aandacht voor diversiteit.

Onze plannen in 2009

Een tweede vormingsdag rond andere culturen. Ons gebouw een multicultureler tintje geven. Meer diversiteit onder medewerkers, in de raad van bestuur. Om de diversiteit onder medewerkers op te trekken, willen we graag zelf actief op zoek gaan naar allochtone stagairs, die we dan een nog actievere job-coaching zullen bieden. Verder willen we ook de tweetaligheid van onze medewerkers versterken. Bij ongeveer 40 % van onze gezinnen is één van de ouders franstalig.

2.2 Een brede kring rond Espero uitbouwen

Als kleine organisatie hebben we bondgenoten nodig. Een Afrikaans spreekwoord zegt niet voor niets: “It takes a whole village to raise a child”. Scholen, wijkagent, de buurt, de sportclubs, het speelplein, de jeugdbeweging, … we hebben ze allemaal nodig. We investeerden in 2008 als volgt in de uitbouw van een breder netwerk rond Espero.

• Inzake dagbesteding voor gasten zonder school, werkten we samen met de groendienst van de gemeente, met het OCMW-rusthuis, het parochie-secretariaat, een bio-boerderij en een bronsgieter.

• Espero werkte samen met OBC ter Wende (Leuven) in de grote vakantie.

• Groep Intro verzorgde een aantal keer vrije tijdsactiviteiten rond sociale vaardigheden voor onze adolescentengroep.

• Ook een goede samenwerking met de wijkagent is voor ons van belang. Minstens twee keer per jaar overleggen we met de wijkagent. Ook de Brusselse jeugdrechters kwamen in Espero op bezoek, voor overleg rond samenwerking.

• Espero is lid van TOOL, een samenwerkingsverband tussen voorzieningen voor externe time-outs. In 2008 deden we hier 4 keer beroep op. Ook met de Kruiskeshoeve, een time-outproject in Eeklo werd enkele keren samengewerkt.

• Twee groepen studenten orthopedagogiek van Ehsal deden hun eindwerk in Espero, rond tevredenheidsbevraging en huiswerkbegeleiding.

• Espero werd lid van EUSARF, de europese federatie van residentiële hulp en pleegzorg. Een medewerker van Espero nam deel aan het internationaal congres van EUSARF in Verona.

Onze plannen

In 2009 willen we de kring rond Espero verder uitbreiden, door samen te werken met Eigen Kracht.be en Plan vzw rond het mobiliseren van de brede familie, van netwerkfiguren. Verder willen we ook samenwerking uitbouwen met andere Brusselse leefgroepen, onze toekomstige nabije collega’s. Espero diende mee 1+1=3 in, een samenwerkingsproject tussen kinderpsychiatrie en gehandicaptenzorg.

2.3 Een betrouwbare bondgenoot zijn: zelf stevig staan als organisatie

Als voorziening zijn we door de dagdagelijkse confrontatie met moeilijke situaties kwetsbaar voor dynamieken van uitputting, verbrokkeling, verzuring, .... . Problemen leiden nu onvermijdelijk tot blame-storming, wiens fout is het ? Deze dynamieken zien we soms binnen teams, tussen teams en ouders, tussen een team en de organisatie, ... . Een betrouwbare en stevige bondgenoot zijn, vraagt een organisatie in prima conditie. In 2008 ondernamen we hierrond volgende acties:

• Deskundigheid vergroten in aanpak van agressie: We organiseerden samen met Impulsvorming een drie-daagse vorming rond agressie en conflicthantering in januari 2008. In september startte een medewerker de jaaropleiding agressie-coach.

• Inwerken nieuwe medewerkers: We organiseerden voor het eerst een inwerk-programma voor alle nieuwe medewerkers, met vier halve dagen vorming. We waken erover dat nieuwe begeleider steeds een kennismakingsstage lopen in de andere werking, en een avond daar mee draaien.

• Het verwerven van extra mankracht geeft natuurlijk heel wat extra stevigheid. Door elke werking een extra halftijdse begeleider te geven, verminderde de kwetsbaarheid voor ziektes, wissels, ... .

• Continuïteit van medewerkers is enorm belangrijk op vlak van stevigheid. In een sector waar het verloop op jaarbasis 25 % bedraagt, is dat geen makkelijke uitdaging. Espero organiseerde voor de eerste keer een tevredenheidsbevraging bij medewerkers, aan de hand van de Arbeidssatisfactie-index. Ook andere belangrijke indicatoren als ziekte, overuren, .... worden nauwkeurig opgevolgd. Er werd een intern vormingsmoment rond burn-out georganiseerd.

• Door de functie “psycholoog-teambegeleider” per werking te ontdubbelen, in één teambegeleider voor beide werkingen, en één psychologe voor beide werkingen, hopen we meer homogene takenpaketten te creëren. We verwachten dat dit de continuïteit, en het opbouwen van specifieke deskundigheid ten goede zal komen. Het werken met brugfucties zorgt voor meer afstemming – wisselwerking tussen beide werkingen. Deze operatie was ook aanleiding om onze overlegorganen bij te sturen, en te verduidelijken.

• Elke werking ging in 2008 voor het eerst op externe teambuilding, iets wat we jaarlijks willen herhalen. We werkten in 2008 hiervoor samen met Outdward Bound.

• We proberen onze functioneringsbegeleiding voor medewerkers verder uit te bouwen, met meer systematische evaluatie-momenten tijdens proefperiode, en na proefperiode 2 x per jaar een functioneringsgesprek. Voor leidinggevenden is er een 360°-feedback evaluatie, waarbij 10 medewerkers/teamleden de leidinggevende beoordelen. Inzake vorming proberen we creatieve leervormen te stimuleren: stage lopen in een andere voorziening, een leesdag op een inspirerende plaats, ... . Vorming is meer dan studie-dagen volgen. Deze beweging vraagt zeker extra aandacht. In 2008 organiseerde we immers maar één leesdag voor één medewerker, en geen externe stages.

  
  

Plannen in 2009

De opleiding agressie-coach zal toelaten op een meer systematische wijze een agressie-beleid uit te bouwen. In 2009 voorzien we de aanwerving van een extra functie ‘verantwoordelijke sociale dienst’, met als focus de samenwerkingsrelatie “voorziening – ouders” en “voorziening – andere diensten”. De implementatie van de switch van 2 “teambegeleider-psycholoog” functies naar 1 teambegeleider en 1 psycholoogfunctie, zal zeker ook nog heel wat aandacht vergen. Verder continueren we jaarlijkse teambuilding, de bevraging arbeidstevredenheid, ... . Actief vormingsbeleid verder vorm geven.

2.4 Rust installeren

Van een verblijf in een leefgroep een echte adempauze maken voor jongere en gezin, is geen makkelijke opdracht. Samenleven in groep betekent onvermijdelijk drukte. We ondervinden dagelijks dat infrastructuur daarbij een belangrijke factor is. Ons huidige gebouw is op dat vlak eerder een vijand dan een bondgenoot: een brandalarm dat te pas en te onpas af gaat, TAVA-ruimtes tussen de slaapkamers, een leefruimte zonder tuin, ... . Een belangrijk speerpunt voor Espero is dan ook de realisatie van een nieuwbouw. Hier konden we in 2008 cruciale stappen zetten:

• Er werd een werkgroep ‘bouw’ samengesteld. Na een drie-tal bouwbezoeken, stuurde deze groep samen met de architect de opmaak van plannen aan. Eind mei 2008 lag er een voltooid project op tafel. Duidelijkere opsplitsing tussen leef- en slaapzones, makkelijk opsplitsbare leefruimtes, voldoende scheiding tussen de werkingen, ... het zijn maar enkele van de belangrijke verbeteringen. Naast een rustbrenger, wordt het ook een duurzaam gebouw, met groendak, zonneboiler en doorgedreven isolatie.

  
  

• Met de steun van de VGC kon de bouwgrond in de Middelweg in Haren aangekocht worden in augustus 2008. De belangrijkste troeven van dit perceel:groot (30 are), zeer vlot bereikbaar (drie treinstationnetjes in een straal van 1 kilometer, met rechtsstreekse verbindingen met Halle en Vilvoorde).

• In september 2008 werd de definitieve bouwaanvraag ingediend. We geven graag een voorproefje:

Voorgevel Middelweg Haren

Plannetje gelijkvloers

Maar een gebouw alleen volstaat natuurlijk niet. In 2008 deden we ook nog volgende inspanningen:

• Er werd een professioneel geschoolde kok aangetrokken, om de kwaliteit van de maaltijden te verbeteren. Want lekker eten kan veel bijdragen aan een aangename sfeer !

• Elke werking kreeg gedurende drie maanden extra middelen om een activiteiten-begeleider in te zetten. Zo wilden we ons activiteiten-aanbod meer stroomlijnen, en uitbreiden. In 2009 willen we dit dan in de gewone werking inbouwen.

• In de adolescentenwerking werd een score-systeem ingevoerd, waarbij gasten dagelijks per situatie-type gescoord worden. In de lagere schoolwerking werd een streepjessysteem ingevoerd, waarbij gasten drie gevisualiseerde waarschuwingen krijgen.

  
  

2.5 Krachten ontwikkelen

Een verblijf in Espero wil jongeren kansen bieden om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen, en hun bestaande krachten te herontdekken. Hoe proberen we dat waar te maken ?

• Door de extra begeleidersfunctie per werking, kon het aantal IB-gasten per begeleider beter gespreid worden. Waar dit voorheen een vlinderfunctie was, zonder IB-gast, voerden we ook voor deze functie een individuele begeleiding in. Dit maakt dat deze medewerker volwaardig teamlid is. Er is nu per werking slechts één begeleider die drie IB-gasten moet opvolgen.

• Door hertekening van het organigram, creëerden we een zuivere psycholoog-functie (voorheen gekoppeld aan functie ‘teambegeleider’). Hierdoor willen we deze invalshoek in de organisatie versterken. Voorheen waren de psychologen de facto op de eerste plaats teambegeleider. Ons therapeutisch aanbod versterkten we ook met nieuwe werkvormen: psychomotore therapie en hippotherapie.

• In de zomervakantie organiseerden we een reeks workshops voor onze gasten: zelf filmpje maken, een CD opnemen, een luchtdoop, capoeira, circustechnieken, ... . Allemaal momenten waarop onze gasten nieuwe talenten in zichzelf ontdekken.

Plannen 2009

Vrije tijd is een domein bij uitstek waarop gasten hun talenten kunnen tonen, en verder ontplooien. Meer samenwerken met sportclubs enandere vrije tijdsintiatieven staat al lang op ons verlanglijstje. Verder willen we in 2009 kennis maken met een nieuwe methodiek op vlak van competentie-gerichte diagnostiek: the developmental audit. Een medewerker van Espero krijgt dankzij de steun van de VGC de kans een driedaagse training hierrond te volgen in de USA. We plannen ook projecten rond hippotherapie en ervaringsgericht leren (trektochten),samen met andere Brusselse leefgroepen.

2.6 De kring rond ouders groter maken

Een belangrijke actie in 2008 was het starten van een oudergroep. Opzet is ervaringsuitwisseling, kunnen leren van elkaar als ouder. Ongeveer zes-wekelijks komt deze oudergroep bijeen, met een acht-tal ouders, vooral moeders maar toch ook enkele vaders. Zo creëren we voor ouders een nieuw stukje extra netwerk. Ook het bestaande netwerk van familie proberen we te betrekken: we organiseren een familiedag voor tantes en nonkels, grootouders. De Sint kwam op bezoek voor broers en zusjes.

Onze plannen in 2009

We continueren de oudergroep. We willen graag meer systematisch het brede netwerk van familie mobiliseren, van bij het begin van een opname. Hiervoor wil Espero samen met ter Wende nieuwe methodieken als PLAN en Eigen Kracht implementeren. We dienen o.a. een gezamenlijk project in bij Proximus Foundation.

2.7 Verbinding gast – gezin versterken

Wanneer bij een breuk de gips te lang blijft zitten, sterven spieren af. Ook een opname riskeert om verbrokkeling in het gezin te versterken, eerder dan ze te doorbreken. Daarom hechten we in Espero erg veel belang aan gezinswerking. Espero heeft met “begeleide uitgroei” een erg krachtig instrument, om ook intensief ambulant te werken. Door de opname-duur te beperken, en snel genoeg weer ambulant te werken, zorgen we dat de gezinsdynamiek niet kan stil vallen. We sturen gezin en gast weer snel genoeg “het veld op”, zodat de reële samenlevingskwesties zich weer kunnen stellen, maar dan nu met extra omkadering van Espero, en de bagage van de residentiële periode.

Plannen 2009

Geregeld worden we geconfronteerd met moeilijke (v)echtscheidingssituaties. In 2009 willen we hierrond een intern werkgroepje enkele keren bijeen laten komen. We plannen enkele denkmomenten rond ambulante behandeling, en gaan hierrond ook op zoek naar samenwerking met andere OBC’s.

2.8 Samen met: aandacht voor inspraak en participatie

Op dit domein investeerden we in het verbeteren van tevredenheidsbevraging naar jongeren. We lieten ook voor het eerst in de lagere schoolwerking de kinderen deel nemen aan evolutie-bespreking. Kleine aanpassingen aan de groepsvergadering (vb. mee beleg, menu kunnen bepalen) vergroten de participatie.

2.9 Werken vanuit een duidelijk en haalbaar plan op maat !

Goed samenwerken vraagt een duidelijk en haalbaar plan. In 2008 her-evalueerden we onze verslagsjablonen. In de loop van 2009 zullen we met dit nieuwe sjabloon aan de slag gaan. In de adolescentenwerking werd met visualisering van groeidoelen en behandelingstraject gestart. We verbeterden ook de link tussen groeidoelen, en de dagdagelijkse werkpunten in de leefgroep.

Plannen 2009

Zorgen dat handelingsplannen leven, en niet in de kast blijven zitten!We willen blijven zoeken naar manieren om het handelingsplan en de groeidoelen levendig te maken, voor begeleiders, voor gasten, voor ouders. Ook aan het proces van opmaken, blijven we sleutelen. Door de synthese-bespreking meer met jongere en ouders voor te bereiden, beperken we het informatieve luik, en wordt de synthese-bespreking zelf vooral een denkmoment. In 2009 willen we er meer dan ooit over waken dat synthese-besprekingen en evolutie-besprekingen ook steeds benut worden om na te denken over hoe is de samenwerking verlopen, over residentieel of ambulant verder verderwerken.

Bijlage: Raad van bestuur en algemene vergadering

De raad van bestuur zag er in 2008 als volgt uit:

Voorzitter: Rene De Wever (MPC Sint-Franciscus)

Secretaris: Jan De Leener (OC Huize Terloo)

Bestuurders: Dr. Annemie Geusens (MPC Sint-Franciscus)

Ann Ghilain (OOOC ’t Pasrel)

André Martein (MPI Levenslust)

Paul Vervloessem (KI Woluwe), vervangen in juli 2008 door Piet Ketele

Kris Demeter (ter Wende)

Lucas Nijs (BO Kasterlinden)

De leden van de algemene vergadering:

• Voor MPC Sint-Franciscus: Rene Dewever, Annemie Geusens, Jef Scheurweghs en Luc Vandermynsbrugge

• Voor MPI Levenslust: Rudy Charot, Bea Verbeeck, André Martein

• Voor Provincialaat Broeders van liefde: Hendrik Delaruelle, Jan De Leener, Paul Vervloessem, Thierry Delrue

Bijlage 2: Overzicht thema’s belangrijkste overlegorganen:

Coachingsteam/stuurgroep

• samenwerking met scholen (2 x)

• grote vakantie-werking

• diversiteitsbeleid

• bijsturing organigram, overlegorganen, functie ‘psycholoog-teambegeleider’

• verslaggeving

• handelingsplannen, therapeutische indicatiestelling (gezin-individuele therapie)

  
  

Beleidsteam/werkingsoverleg

Adolescenten

• voorbereiding teambuilding

• procedure middelenmisbruik

• vrijheden, vrije avonden, ...

• inschakeling Logo-functie

• externe time-out

lagere school

• voorbereiding teambuilding, extra inhoudelijke teams

• opmaak handelingsplan

• opvolgen projecten “tevredenheidsbevraging” en “huiswerk”

• conflictvaardigheid
  

Forum

• project ADHD en allochtone gezinnen

• verslag congres EUSARF

• stand van zaken nieuwbouw

Begeleidersoverleg

• Burn-out

• Evaluatie grote-vakantiewerking

• Agressie - TAVA

  
  

Gezinstherapeutenoverleg

• voorbereiding kennismakingsbezoeken consulenten, jeugdrechters, Tonuso, CLB, ...

• opstart oudergroep

• aanmeldingen & voortraject

  
  

Hoofdbegeleidersoverleg

Naast vaste agenda-punten als uurroosters, functionerinsgesprekken, kwamen als bijzondere thema’s aan bod:

• kampen

• communicatie rond weekend en vakantie

• agressie-beleid

• stage lopen in Espero
  

Werkgroep bouw

• bouwbezoeken aan Sint-Ferdinand, ter Bank, de Rijtak

• vier bijeenkomsten met architect in april-mei 2009

Diversiteitsteam

• uitwerken actieplan, voorgesteld op coachingsteam 8 mei 2008

• voorbereiding interne vorming voor medewerkers

• voorbereiding voorstelling op OBC-dag 4 december 2008